5 chủ đề chính trong Suy tưởng

 

5 chủ đề chính trong Suy tưởng

1. Sự ác độc mà con người gây ra chỉ làm hại bạn nếu bạn phản ứng lại bằng sự ác độc

Marcus nhắc nhở bản thân mình không được bực mình với những hành vi sai trái của người khác và nếu có thể, hãy chỉnh sửa chúng. Nhưng nếu họ cứng đầu và không thay đổi, hãy chấp nhận nó. Khi phản ứng với những người như vậy, chúng ta không bao giờ được phép vi phạm nguyên tắc của mình. Hơn nữa, chúng ta không nên bất ngờ trước những hành động độc ác của người khác và tránh mong rằng những người đó không như họ vốn dĩ (có xu hướng hành động xấu) vì khi đó chúng ta đang mong muốn điều không thể. Ông tin rằng mọi người làm những điều xấu xa vì họ không biết điều gì là tốt và xấu, và chúng ta nên tha thứ cho họ vì những sai lầm của họ, ngay cả khi họ làm hại chúng ta. Marcus nhấn mạnh rằng những động vật xã hội như con người được sinh ra để sống hòa thuận.

Ông so sánh mối quan hệ của mình với những người xấu với việc họ là các bộ phận cơ thể khác nhau của cùng một người. Những người tốt và xấu đều là một phần của tự nhiên vũ trụ và họ được sinh ra để tương tác và hợp tác. Marcus Aurelius - và thực sự tất cả các người theo chủ nghĩa khắc kỷ - tin rằng chúng ta là một phần của một cơ quan nội liên kết. Bạn không thể làm tổn thương một người mà không làm tổn thương tất cả mọi người. “Những gì làm tổn thương tổ ong, làm tổn thương con ong,” ông nói. "Sự trả thù tốt nhất," ông nói, "là không giống như thế." Ý nghĩa: Khi bạn làm tổn thương một người, bạn làm tổn thương những người khác và bạn tự làm tổn thương mình.

Việc khinh miệt và tránh xa những người xấu là đi ngược lại với bản chất tự nhiên. Khi chúng ta phán xét người khác, chúng ta nên xem xét những lỗi lầm của chính mình trước. Sau đó, chúng ta sẽ thấy rằng mình ít có xu hướng trách móc họ hơn. Thay vì phán xét và bận tâm về người khác - điều này làm cho chúng ta dễ thất vọng và khó khăn, chúng ta nên tập trung vào việc cải thiện bản thân. Marcus nói:

“Thật là điều ngớ ngẩn khi một người không trốn tránh tính xấu của chính mình, điều này hoàn toàn có thể, nhưng lại cố trốn tránh tính xấu của người khác, điều này là không thể.”

Hoặc như một bản dịch khác diễn đạt,

“Thật ngớ ngẩn khi cố gắng tránh xa những sai lầm của người khác. Chúng ta không thể tránh được. Hãy cố gắng tránh xa những sai lầm của chính mình.”

Và ngày nay, trong một thế giới siêu kết nối, được thúc đẩy bởi sự phát triển của công nghệ thông tin, so với thời của Marcus, chúng ta cũng biết rất nhiều về người khác. Chúng ta biết về những việc diễn ra trong đời sống của những người nổi tiếng và chính trị gia. Chúng ta nhận được cập nhật thời gian thực về mọi thứ bạn bè chúng ta làm. Chúng ta thấy những gì họ nói trên mạng xã hội và chúng ta nhận được tin nhắn và ảnh từ họ.

Không còn nghi ngờ gì về việc điều này đã làm tăng số lượng những "drama" trong cuộc sống của chúng ta. Chúng ta có ý kiến về việc liệu người này có nên làm như thế này không và chúng ta theo dõi những bàn tán từ truyền thông. Chúng ta bị tổn thương khi bạn bè nói điều này hoặc điều kia. Không một ngày trôi qua mà chúng ta không nghe đến tin đồn hoặc phỏng đoán về ai đó chúng ta biết.

Đây là một cái bẫy. Đây là một sự lạc hướng. Ngay cả 2,000 năm trước, Marcus cũng biết điều này. “Những sai lầm của người khác?” ông nhắc nhở bản thân, nên để cho chính họ giải quyết.

Quên đi những gì người khác đang làm, quên đi những gì họ đã làm sai. Bạn đã có đủ chuyện để lo. Tập trung vào bản thân bạn - tập trung vào những gì bạn có thể đang làm sai. Sửa chữa điều đó. Hãy giữ ánh sáng lên cuộc sống của bạn. Không có lý do - và thực sự, không có đủ thời gian - để lãng phí một giây nào theo dõi người khác.

Lo chuyện của mình.

2. Danh vọng và ham muốn không đáng để theo đuổi

Marcus liên tục giải thích lý do tại sao việc theo đuổi danh tiếng và sự khen ngợi là một hành động ngớ ngẩn và tại sao chúng ta đặc biệt không nên quan tâm đến những gì người khác nghĩ về chúng ta sau khi chúng ta qua đời. Ông chỉ ra rằng rất nhiều những người nổi tiếng đã bị lãng quên, những người khen ngợi một ai đó sau khi họ mất cũng sẽ sớm qua đời. Ông giải thích rằng gì là bất diệt.

“Hãy suy nghĩ rằng giống như những đống cát chất lên nhau che giấu những hạt cát trước đó, trong cuộc sống, những sự kiện trước đó sớm bị che khuất bởi những sự kiện sau đó.”

Danh tiếng, dù lớn đến đâu, cũng sẽ luôn mờ dần vào quên lãng và việc theo đuổi nó chỉ thể hiện sự phù phiếm của một người.

Ông cũng giải thích rằng không có gì trở nên tốt hơn bởi lời khen ngợi, vẻ đẹp của mọi thứ xuất phát từ bản chất của nó chứ không phải từ những gì mọi người nói về nó. Vì vậy, việc nghĩ rằng chúng ta đang thu được điều gì từ lời khen ngợi là một sai lầm.

Marcus sẽ nói,

"Khi bạn đã làm tốt và người khác hưởng lợi từ nó, tại sao như một kẻ ngốc bạn lại tìm kiếm một điều thứ ba phía trên - sự công nhận cho việc làm tốt hay một sự ưu ái đáp lại?"

Marcus và những nhà khắc kỷ coi việc làm điều tốt là điều đúng đắn của một con người. Vậy tại sao bạn cần được cảm ơn hoặc được công nhận sau khi đã làm điều đúng đắn? Đó là nhiệm vụ của bạn. Tại sao bạn cần phải nổi tiếng? Vì bạn có tài? Vì bạn thông minh? Vì bạn thành công? Những thứ này cũng là một phần của công việc.

Ham muốn được nổi tiếng chỉ là một trong những cạm bẫy trong cuộc sống. Còn rất nhiều ham muốn khác, tất cả đều có khả năng đưa chúng ta vào những hành động vô đạo đức. Ông trích dẫn một triết gia, Theophrastus, người cho rằng những hành động xấu do ham muốn gây ra cần đáng trách nhiều hơn so với những hành động xấu do tức giận. Một người đã bị hại là người bị bị đối xử bất công, trong khi một người có nhiều ham muốn thì họ bỏ qua lợi ích của người khác vì họ muốn cái gì đó hơn là muốn trở nên đạo đức. Ham muốn cũng có thể dẫn đến sự tuyệt vọng. Marcus đề cập đến điều này khi ông nói về cầu nguyện, khẳng định rằng người ta không nên cầu xin các vị thần thỏa mãn ham muốn hoặc ngăn chặn điều gì đó mà họ sợ hãi, mà hãy cầu xin họ nếu họ có thể loại bỏ ham muốn và chấp nhận mọi thứ mà cuộc sống mang lại cho họ.

3. Vũ trụ luôn thay đổi

Triết học mạnh mẽ nhất của Marcus Aurelius được thể hiện khi ông nói về bản chất luôn luôn thay đổi của vũ trụ và việc chấp nhận cái chết. Ông nhắc nhở chúng ta rằng tất cả chúng ta đều sẽ chết, tuy nhiên, chúng ta chỉ mất đi khoảnh khắc hiện tại vì đó là tất cả những gì chúng ta từng có. Không ai "mất đi nhiều hơn" khi chết sớm. Cuộc sống dài hoặc ngắn sẽ kết thúc theo cùng một cách và sẽ kết thúc trong cùng một cõi vĩnh hằng.

Ông cũng nhắc nhở chúng ta rằng chúng ta có thể chết vào bất kỳ lúc nào và hãy sống trọn vẹn khi chúng ta vẫn còn có thể.

“Đừng sống như thể bạn có vô số năm phía trước. Cái chết đang che phủ bạn. Khi bạn còn sống và có khả năng - hãy sống tốt.”

Marcus Aurelius dạy chúng ta rằng nên hành động nhanh chóng để sắp xếp mọi việc và tận dụng cuộc sống ngắn ngủi của mình để sống tốt. “Ngươi sẽ chết sớm, và ngươi chưa đơn giản, chưa tự do khỏi những xáo trộn, chưa không nghi ngờ bị tổn thương bởi những thứ bên ngoài, chưa thân thiện với tất cả mọi người; và ngươi chưa xem trí tuệ chỉ nằm ở việc hành động một cách công bằng.”

Đặc điểm của thế giới chúng ta là các chất sẽ biến đổi thành những thứ mới. Việc thay đổi bất cứ thứ gì thành một cái gì đó khác không bao giờ gây hại cho vũ trụ, và Marcus áp dụng sự vô hại đó cho mỗi phần của vũ trụ, bao gồm cả chúng ta. “Không có gì là xấu xa theo quy luật tự nhiên,” ông khẳng định.

Ông thậm chí còn đặt nỗi sợ hãi trước sự thay đổi (bao gồm cả cái chết của chúng ta) theo một cách hơi lố bịch khi nói rằng,

“Có người nào sợ thay đổi không? Cái gì có thể diễn ra mà không cần thay đổi? Vậy thì cái gì làm hài lòng hoặc phù hợp hơn với bản chất vũ trụ? Và ngươi có thể tắm không, trừ khi gỗ trải qua sự thay đổi? Và ngươi có thể được nuôi dưỡng không, trừ khi thức ăn trải qua sự thay đổi? Và có bất kỳ điều gì hữu ích khác có thể được thực hiện mà không cần thay đổi không?”

4. Vấn đề được tạo ra trong tâm trí

Việc vượt trên đau đớn và niềm vui cho phép chúng ta chấp nhận hoàn toàn quy luật của tự nhiên và tập trung vào việc trở nên đạo đức. Quan điểm của chúng ta về sự kiện như là điều phiền toái thực sự là nguồn gốc của mọi bất hạnh mà chúng ta trải nghiệm, không phải là những sự kiện đó. Marcus Aurelius tin rằng một người có thể ngay lập tức xóa sạch bất kỳ ấn tượng làm phiền mình khỏi tâm trí và đạt được sự bình yên. Ông cũng khuyên rằng chúng ta nên nhớ điều sau mỗi khi chúng ta cảm thấy lo âu:

“Đừng để những điều trong tương lai làm bạn bất an, vì bạn sẽ đối diện với chúng, nếu điều đó thực sự cần thiết, mang theo cùng một lý do mà bạn đang sử dụng cho những điều hiện tại.”

Nếu chúng ta không để những sự kiện khiến chúng ta trở nên tồi tệ hơn, chúng ta sẽ không bao giờ thực sự bị tổn thương bởi chúng. Ông giải thích điều này một cách hoàn hảo khi nói rằng:

“Bất kể ai làm hoặc nói gì, tôi phải trở nên tốt, giống như vàng, ngọc lục bảo, hay màu tím luôn nói điều này, bất kể ai làm hoặc nói gì, tôi phải là ngọc lục bảo và giữ màu sắc của mình.”

Hoặc như ông đã nói trong một trong những trích dẫn tiêu biểu nhất từ Suy tưởng, “Hãy lựa chọn không bị tổn thương - và bạn sẽ không cảm thấy bị tổn thương. Đừng cảm thấy bị tổn thương, và bạn đã chưa bao giờ bị tổn thương.”

Sự kiện có thể khiến mọi người mất bình tĩnh và hành động trái đạo đức, nhưng họ vẫn không bị tổn thương bởi những sự kiện đó, mà bởi cách họ phản ứng trước chúng.

Và khi đối mặt với vấn đề, chúng ta thấy trong Marcus một công thức, một nghệ thuật được biết đến là việc lật ngược vấn đề. Như ông đã viết,

“Hành động của chúng ta có thể bị cản trở... nhưng không có gì cản trở ý định của chúng ta. Vì chúng ta có thể điều chỉnh và thích nghi. Tâm trí thích nghi và chuyển đổi vật cản trở hành động của chúng ta với mục đích của chính nó.”

Và sau đó ông kết luận bằng những lời mạnh mẽ dành cho châm ngôn.

“Vật cản trở hành động thúc đẩy hành động.

Cái gì đứng trước mặt trở thành con đường.”*

Để hành động với “mệnh đề đảo ngược”, luôn có một lối thoát hoặc một con đường khác để bạn đạt đến nơi bạn cần đến. Như vậy, những trở ngại hoặc vấn đề luôn được dự kiến và không bao giờ là vĩnh viễn. Đảm bảo rằng những gì cản trở chúng ta có thể trở thành nguồn sức mạnh cho chúng ta.

Đến từ người đàn ông đặc biệt này, những lời này không phải là những lời nói suông. Trong suốt thời gian cai trị khoảng mười chín năm của mình, ông đã trải qua gần như liên tục những cuộc chiến tranh, một đại dịch khủng khiếp, có thể là sự phản bội, một nỗ lực chiếm ngôi bởi một trong những đồng minh gần gũi nhất của mình, những chuyến đi lặp đi lặp lại và gian khổ khắp đế chế - từ Tiểu Á đến Syria, Ai Cập, Hy Lạp, và Áo - kho bạc cạn kiệt nhanh chóng, một đồng hoàng đế với ông là người anh em cùng cha khác mẹ bất tài và tham lam,...

*Đây là trích dẫn đã truyền cảm hứng cho tác phẩm kinh điển bán chạy nhất của chủ nghĩa khắc kỷ, The Obstacle Is the Way (Chướng ngại vật là con đường). Nó cho thấy cách mà một số người thành công nhất trong lịch sử - từ John D. Rockefeller đến Amelia Earhart, Ulysses S. Grant đến Steve Jobs - đã áp dụng triết học khắc kỷ để vượt qua những tình huống khó khăn hoặc thậm chí là bất khả thi.

5. Lý trí là tài sản quý giá nhất của bạn

Marcus Aurelius biết rằng khả năng lý trí của chúng ta là thứ phân biệt chúng ta khỏi các loài động vật và là một sức mạnh quan trọng mà chúng ta phải sử dụng hết mức. Ông tin rằng (giống như tất cả những người theo chủ nghĩa khắc kỷ) lý trí của chúng ta có thể được sử dụng để hiểu lý do phổ quát có mặt trong tự nhiên, điều này sẽ dẫn đến sự đồng lòng với nó ngay cả khi sự kiện dường như gây hại. Lý trí của chúng ta có quyền lực tuyệt đối trên những ý kiến của chúng ta và tâm trí chỉ trải qua sự khổ đau khi nó tự tạo ra mong muốn cho một kết quả cụ thể trong cuộc sống.

Marcus Aurelius - người có nhiều quyền kiểm soát môi trường hơn hầu hết mọi người - cũng là người viết những dòng này: “Bạn có quyền kiểm soát tâm trí của mình - không phải sự kiện bên ngoài. Nhận ra điều này, và bạn sẽ tìm thấy sức mạnh.”

Marcus dạy rằng tâm trí của chúng ta là một thứ có thể hoàn toàn kiểm soát và được tách biệt khỏi thế giới; nó không thể bị ảnh hưởng bởi sự kiện trừ khi nó tự làm mình bị ảnh hưởng. Mọi sự xuất hiện đều là kết quả của ý muốn của tâm trí cho nó xuất hiện như thế nào và tâm trí tạo ra chính nó chính xác như nó là. Do vậy, không có lý do gì chúng ta không nên đồng lòng với tự nhiên, vì tự nhiên đã cung cấp cho chúng ta phương tiện để chấp nhận một cách lý trí lộ trình của sự kiện bất kể chúng đưa chúng ta đến đâu.

3 bài học quan trọng từ Suy tưởng

1. Sức mạnh của tâm trí

Bài học quan trọng nhất từ Suy tưởng là tâm trí của chúng ta có sức mạnh to lớn. Chúng ta có thể lựa chọn cách chúng ta nhận thức sự kiện và chúng ta luôn có thể lựa chọn trở nên đức hạnh. Nếu chúng ta thực hành, chúng ta có thể nhanh chóng xóa bỏ bất kỳ ấn tượng xấu nào khỏi tâm trí. Chúng ta hoàn toàn kiểm soát được suy nghĩ và hành động của mình. Hãy nhớ hai câu trích dẫn: “Bạn có quyền kiểm soát tâm trí của mình - không phải sự kiện bên ngoài. Nhận ra điều này, và bạn sẽ tìm thấy sức mạnh.” “Trở ngại cho hành động thúc đẩy hành động. Điều cản trở trở thành lối đi.”

2. Chúng ta chỉ có trách nhiệm với đức hạnh của mình

Mọi người sẽ luôn làm những điều tồi tệ (hoặc ít nhất là không dễ chịu) và chúng ta chỉ chịu trách nhiệm về đức hạnh của mình. Chúng ta có thể lựa chọn trở nên tốt lành ngay cả khi chúng ta bị bao vây bởi sự sai trái. Khi người khác gây hại cho chúng ta, chúng ta có thể phản ứng bằng lòng tốt, khuyên bảo họ về những lỗi lầm nếu có thể nhưng phải chấp nhận nếu họ bỏ qua lời khuyên này. Khi người khác làm chúng ta tức giận, chúng ta phải ngay lập tức xem xét quan điểm của họ, nhớ rằng chúng ta cũng có những sai lầm riêng và phản ứng một cách tích cực và thờ ơ với bất kỳ thiệt hại giả định nào được gây ra cho chúng ta.

3. Sự ngắn ngủi của cuộc đời và tính phô trương trong cuộc sống

Bài học sâu nhất trong Suy tưởng liên quan đến sự phô trương trong cuộc sống và sự ngắn ngủi của nó. Chúng ta sẽ sớm được thay thế, và chúng ta không nên lãng phí cuộc sống mình bằng sự dằn vặt. Chúng ta nên tập trung vào việc làm điều tốt cho người khác với thời gian không thể biết trước mà chúng ta còn lại để sống. Để làm điều này trở thành một phần của cuộc sống chúng ta, chúng ta phải thường xuyên suy ngẫm về sự thật rằng chúng ta sẽ chết. Điều này có thể dẫn đến một số hiểu biết sâu sắc nhất mà con người có thể đạt được, do đó, dù có thể không dễ dàng khi nghĩ về nó, chúng ta nên đối diện với cái chết. Chúng ta nên suy ngẫm về tất cả những người đã đến trước chúng ta, hiện tại họ còn lại gì và sau này chúng ta sẽ còn lại gì.

10 trích dẫn hay nhất của Marcus Aurelius từ Suy tưởng

1. “Đừng lãng phí thêm thời gian tranh luận thế nào là một người tốt. Hãy trở thành một người như thế.”
2. “Nếu nó không đúng, đừng làm, nếu nó không phải sự thật, đừng nói.”

3. “Tâm trí thích nghi và chuyển đổi trở ngại cho hành động của chúng ta theo mục đích riêng của nó. Trở ngại cho hành động thúc đẩy hành động. Điều cản trở trở thành lối đi.”

4. “Tập trung mỗi phút như một người La Mã — như một người đàn ông — vào việc làm những gì trước mắt bạn với sự nghiêm túc chính xác và chân thật, một cách dịu dàng, tự nguyện, công bằng. Và giải thoát bản thân khỏi mọi phiền nhiễu khác. Có, bạn có thể — nếu bạn làm mọi thứ như thể đó là điều cuối cùng bạn đang làm trong cuộc đời bạn, và đừng sống một cách vô định nữa, dừng việc để cảm xúc của bạn chi phối trước những gì tâm trí bạn nói, dừng việc giả tạo, ích kỷ, cáu gắt. Bạn thấy bạn chỉ cần làm bao nhiêu điều để sống một cuộc sống đáng giá và tôn kính? Nếu bạn có thể quản lý điều này, đó là tất cả những gì thậm chí các vị thần cũng mong đợi từ bạn.”

5. “Chúng ta đều yêu bản thân hơn người khác, nhưng lại quan tâm hơn đến ý kiến của họ so với chính mình.”

6. “Không cảm thấy bực tức, hoặc bị đánh bại, hoặc trở nên bi quan vì những ngày của bạn không được đầy đủ bằng những hành động khôn ngoan và đạo đức. Nhưng hãy đứng dậy khi bạn thất bại, hãy chúc mừng việc cư xử như một con người — dù không hoàn hảo — và hoàn toàn theo đuổi mục tiêu mà bạn đã bắt đầu.”

7. “Thật dễ dàng để từ chối và xóa bỏ mọi ấn tượng phiền toái hoặc không phù hợp, và ngay lập tức trở thành bình yên.”

8. “Bạn có thể rời bỏ cuộc sống ngay bây giờ. Để điều đó quyết định những gì bạn làm và nói và nghĩ.”

9. “Hoài bão có nghĩa là gắn liền sự vui vẻ của bạn với những gì người khác nói hoặc làm... Sự tỉnh táo có nghĩa là gắn nó với những hành động của chính bạn.”

10. “Loại bỏ những quan niệm sai lầm của bạn. Dừng việc bị kéo dạt như một con rối. Hạn chế bản thân trong hiện tại.”

(Nguồn: Daily Stoic)